Danuta Życzyńska-Ciołek

W czwartek, 29 stycznia 2026 r. w Muzeum Gdańska odbyło się Seminarium Historii Mówionej. Uczestnicy spotkania analizowali biografie dwóch mężczyzn  – z Pomorza i ze Śląska – którzy trafili do niemieckiego Wehrmachtu, a następnie po wojnie różnymi drogami wrócili do Polski. Omawiane wywiady pochodziły z dwóch projektów historii mówionej: „Żołnierze 1. Dywizji Pancernej gen. Maczka” oraz „Dziadek z Wehrmachtu”. Seminarium poprzedziło kuratorskie zwiedzanie wystawy „Nasi chłopcy”.

Seminaria Historii Mówionej współorganizowane są przez Archiwum Danych Jakościowych IFiS PAN, Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce UW oraz Polskie Towarzystwo Historii Mówionej. Inicjatywie patronuje „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”. Więcej informacji można uzyskać pod adresem: seminariumoralhistory@gmail.com.

We wrocławskim Centrum Historii Zajezdnia odbyło się 3 grudnia 2025 r. Seminarium Historii Mówionej. Przedmiotem analizy były dwa wywiady, przeprowadzone przez dra Kamila Boreckiego (Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”, Wrocław) w ramach badań nad strajkiem solidarnościowym, który miał miejsce we Wrocławiu w sierpniu 1980 r. Wywiady stanowiły punkt wyjścia do dyskusji o interpretacjach historii mówionej.

Seminaria Historii Mówionej współorganizowane są przez Archiwum Danych Jakościowych IFiS PAN, Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce UW oraz Polskie Towarzystwo Historii Mówionej. Inicjatywie patronuje „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”. Więcej informacji można uzyskać pod adresem: seminariumoralhistory@gmail.com.

W ADJ opublikowany został zbiór pt. „An explanation-oriented inquiry dialogue game for expert collaborative recommendations”, autorstwa Qurat-ul-ain Shaheen. Zbiór zawiera wybrane materiały z badania, którego celem była ocena użyteczności protokołu dialogowego, mającego ułatwiać wspólne podejmowanie decyzji przez ekspertów medycznych. Uczestnikom przedstawiono scenariusze (przypadki medyczne) oparte na anonimowych danych pacjentów pochodzących z publicznie dostępnego zbioru danych pt. „Thyroid Disease”. W każdym scenariuszu uczestnicy mieli za zadanie zdiagnozować pacjentów i przepisać odpowiednie leczenie. Po każdej sesji z uczestnikami badania prowadzono wywiady jakościowe.

Pierwsze w tym roku akademickim Seminarium Historii Mówionej (SHM) odbyło się 22 października 2025 r. w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN w Warszawie. Przedmiotem analizy był wywiad z p. Różą Karwowską, nagrany w Cieszynie przez dr Jolantę Epstein (Instytut Historii PAN) w ramach projektu „Czechosłowacko-polskie sieci akademickie podczas zimnej wojny między wielką polityką i strategiami indywidualnymi”. Materiał ten należy do kolekcji wywiadów biograficznych, przeprowadzonych z rodzinami lekarzy i lekarzami związanymi ze Szpitalem Śląskim w Cieszynie.

W tym roku akademickim Seminaria Historii Mówionej będą się odbywać kolejno w różnych miastach w Polsce. Zaplanowane terminy: 3.12.2025 (Wrocław), 29.01.2026 (Gdańsk), 25.02.2026 (Warszawa), 27.03.2026 (Łódź), 22.04.2026 (Kraków), 27.05.2026 (Warszawa), 17.06.2026 (Lublin).

Seminaria Historii Mówionej współorganizowane są przez Archiwum Danych Jakościowych IFiS PAN, Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce UW oraz Polskie Towarzystwo Historii Mówionej. Inicjatywie patronuje „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”. Więcej informacji można uzyskać pod adresem: seminariumoralhistory@gmail.com.

Archiwum Danych Jakościowych IFiS PAN gromadzi i udostępnia w Repozytorium Danych Społecznych jakościowe materiały pochodzące z badań społecznych. Aby umożliwić publikację danych o innym charakterze, wytworzonych lub zebranych przez badaczy z IFiS PAN, Instytut utworzył własną kolekcję w Repozytorium Otwartych Danych RepOD.

22 października 2025 r. Maciej Melon, administrator tej kolekcji, uczestniczył w spotkaniu przedstawicieli instytucji prowadzących kolekcje w RepOD. Celem wydarzenia była prezentacja wybranych kolekcji — w tym kolekcji IFiS PAN — oraz omówienie zasad weryfikacji udostępnianych zbiorów danych. W spotkaniu wzięło udział około 60 administratorów kolekcji instytucjonalnych. Organizatorem było Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego.

Kolekcja IFiS PAN jest dostępna pod adresem: https://repod.icm.edu.pl/dataverse/ifis

Sześć jednostek akademickich – Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Uniwersytet Warszawski, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, oraz Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu – zawiązały „Konsorcjum na rzecz Danych Społecznych”. Cele konsorcjum obejmują m.in.: (1) przygotowanie i koordynację przystąpienia oraz udziału Polski w europejskiej infrastrukturze CESSDA (ERIC), (2) archiwizację i udostępnianie danych społecznych, oraz (3) utrzymywanie, prowadzenie i zapewnianie ciągłości funkcjonowania Repozytorium Danych Społecznych.

Konsorcjum zostało powołane na 2 lata z możliwością przedłużenia. Ma charakter otwarty – może przyjmować nowych członków.

16 lipca 2025 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zatwierdził dokument pt. „Polityka otwartego dostępu do danych badawczych finansowanych ze środków publicznych”. Opracowanie Polityki było realizacją zapisów Ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego.

„Polityka” jest skierowana do podmiotów sektora nauki i szkolnictwa wyższego, dysponujących danymi badawczymi wytworzonymi dzięki finansowaniu ze środków publicznych. Dokument nie ma charakteru normatywnego – stanowi „mapę drogową” zawierającą informacje, cele, zalecenia i postulaty w zakresie otwartego dostępu do danych badawczych. Kolejnym dokumentem ma być bardziej szczegółowy plan działań, określający sposoby realizacji poszczególnych zadań, ze wskazaniem odpowiedniego finansowania.

W ADJ opublikowany został zbiór pt. „Korpus Treści Komunikacji Cyfrowej — korpus anotowany ręcznie i automatycznie”, którego autorką jest dr Maja Sawicka z Uniwersytetu Warszawskiego.

Korpus Treści Komunikacji Cyfrowej został stworzony w ramach projektu „Metody badania komunikacji cyfrowej i danych tekstowych” finansowanego w ramach 16. edycji konkursu Funduszu Innowacji Dydaktycznych Uniwersytetu Warszawskiego w latach 2020-2022. Projekt był realizowany we współpracy pomiędzy Wydziałem Socjologii UW, Instytutem Języka Polskiego UW i konsorcjum CLARIN-PL.

Korpus zawiera treści pochodzące z publicznych profili w głównych mediach społecznościowych używanych przez polskich internautów: Facebook, Twitter i YouTube. Komunikacja, której zapis został zgromadzony w korpusie, dotyczy pięciu tematów, które uczestnicy zajęć prowadzonych w ramach projektu uznali za ważne: sposoby diagnozowania dezinformacji i walki z nią (fact-checking), zagadnienia związane ze zmianą klimatyczną (klimat), problematyka ciałopozytywności i stosunku do ciała (ciało), komunikacja aktorów niechętnych UE (anty-UE), aktualne teorie spiskowe (teorie_spiskowe). 

4 czerwca w IFiS PAN odbyło się ostatnie w tym roku akademickim Seminarium Historii Mówionej (SHM). Gościem był dr Kamil Borecki (Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”, Wrocław), który prowadzi badania nad strajkiem solidarnościowym we Wrocławiu z sierpnia 1980 r. Przedstawił on wywiad z pracownikiem Stoczni Rzecznej we Wrocławiu, który należał do liderów strajku w swoim zakładzie.

Seminaria Historii Mówionej współorganizowane są przez Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce UW, Archiwum Danych Jakościowych IFiS PAN oraz Polskie Towarzystwo Historii Mówionej. Inicjatywie patronuje „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”. Więcej informacji można uzyskać pod adresem: seminariumoralhistory@gmail.com.

23 kwietnia w IFiS PAN odbyło się Seminarium Historii Mówionej (SHM). Tym razem uczestnicy analizowali wywiad przeprowadzony przez p. Katarzynę Szarlę w ramach projektu doktorskiego z zakresu historii społecznej, przygotowywanego na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego pod opieką dr hab. Dobrochny Kałwy. Projekt ma na celu zbadanie historii epidemii HIV/AIDS w Polsce (1981—1999) ze szczególnym uwzględnieniem codziennego doświadczenia osób żyjących z ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV) i zespołem nabytego niedoboru odporności (AIDS) oraz praktyk związanym z zakażeniem i chorobą. Jest to jednocześnie projekt z zakresu historii okresu transformacji — jak napisała autorka badań, „polska historia HIV/AIDS, podobnie jak w innych obszarach Europy Środkowo-Wschodniej, jest nierozerwalnie spleciona z zachodzącymi w tym okresie przemianami politycznymi, gospodarczymi i kulturowymi, które znacząco wpływają także na kształtowanie się wyobraźni społecznej i narracji dotyczących HIV/AIDS”. Wywiad wybrany do analizy został przeprowadzony z lekarzem, profesorem nauk medycznych, który ze względu na swoją specjalizację i pełnione funkcje posiada rozległą wiedzę na temat przedmiotu badań.

Seminaria Historii Mówionej współorganizowane są  przez Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce UW, Archiwum Danych Jakościowych IFiS PAN oraz Polskie Towarzystwo Historii Mówionej. Inicjatywie patronuje „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”. Osoby, które chciałyby wziąć udział w kolejnych spotkaniach lub otrzymać więcej informacji, proszone są o napisanie na adres: seminariumoralhistory@gmail.com.