Katalog

Przemiany stylów życia Polaków (badania Hanny Palskiej z lat 1999–2000)

Zbiór powstał u schyłku lat 90-tych XX wieku w ramach naukowego projektu badawczego pn. „Przemiany stylów życia Polaków. Zmiana społeczna i nowe możliwości wyboru”, kierowanego przez Hannę Palską. Celem badań było zidentyfikowanie klasy średniej poprzez jej kulturową specyfikę (przemiany stylów życia) w odniesieniu do biednych, którzy badani byli przez prof. Elżbietę Tarkowską kilka lat wcześniej. H. Palską interesowało życie codzienne ludzi żyjących w biedzie i w dostatku, a także sposób dziedziczenia starych lub przejmowania nowych wzorów i wartości oraz strategii życiowych. Badaczka starała się uchwycić to, co dla badania stylu życia podstawowe: sposób, w jaki coś się odbywa ze względu na dokonane wybory. Wyraźne są zatem w projekcie inspiracje pracami prof. Andrzeja Sicińskiego.

Jednostkę badawczą stanowiła rodzina żyjąca w dostatku ze względu na wysoki poziom dochodów (w czasie trwania badań nie mniej niż 3000 złotych na osobę w rodzinie) i konsumpcji (wyraziste oznaki statusu). Chodziło o tych, którzy mogą być definiowani jako przedstawiciele zamożnej klasy średniej, ale nie wąsko rozumianej elity ekonomicznej.

W badaniu wzięli więc udział:

1) właściciele (13 rozmówców) – zawdzięczający sukces posiadaniu środków produkcji, w tym np. właściciel zakładu pogrzebowego (m/1), właścicielka butiku (a/1), dwóch właścicieli firm instalacji elektrycznych (a/2; b/1),

2) menedżerowie (11 osób) – wysoko ulokowani w hierarchii władzy lub zarządzania, kierownicy wysokiego szczebla, np. dyrektorka przedstawicielstwa dużej firmy zagranicznej (u/1), dyrektor w dużej spółce medialnej (k/1), wyższy urzędnik w ministerstwie (h/1), etc.

3) profesjonaliści (12 rozmówców) – wolne zawody: adwokaci, naukowcy, twórcy, lekarze, prawnicy, dziennikarze, tłumacze, artyści, ale też specjaliści techniczni, np. architekci, programiści,

4) „przypadki egzotyczne” – niemieszczące się w poprzednich grupach osoby o wysokich dochodach i dystynktywnym stylu życia, np. emeryt, pomaga w prowadzeniu domu (n/2), kobiety wychowujące dzieci i prowadzące dom (c/1; x/2; v/2; j/2); studentka (f/2).


Litery alfabetu pozwalają odnieść te przypadki do oznaczonych tymi samymi literami ich partnerów życiowych.

 

Miejsce zamieszkania rozmówców: 25 uczestników badań mieszkało w wielkim mieście powyżej pół miliona mieszkańców, 4 osoby to mieszkańcy dużych miast, 7 osób było mieszkańcami podmiejskich miejscowości, 4 osoby to mieszkańcy małych miast, z kolei na wsi mieszkały w chwili realizacji wywiadu 3 osoby. 


Na zbiór składa się 35 transkrypcji wywiadów, nie zachowały się ani nagrania, ani też elektroniczne (edytowalne) wersje. Transkrypcje w 24 przypadkach uzupełnione są kartą rodziny (tj. najczęściej w postaci tabeli: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia, wykształcenie, zawód, miejsce pracy), oraz dodatkowo opisem sytuacji wywiadu (tj. notatka z realizacji wywiadu – opis badanej rodziny i okoliczności wywiadu, sporządzany dla rodziny, nie dla poszczególnych wywiadów).

 

W ramach projektu badawczego zrealizowano ponadto kilka innych wywiadów, które oznaczone i opisane zostały w następujący sposób w podstawowej publikacji, która zbierała i przedstawiała wnioski z analizy (Bieda i dostatek):

aa/1 - ekonomista - pracownik naukowy

bb/1 - dyrektor w dużej firmie

cc/1 - właściciel małej firmy, sklepu spożywczego i baru

dd/1 - właściciel kantoru

ee/1 - dziennikarka w modnych pismach kobiecych

ff/1 - wielokrotny gracz i zwycięzca w teleturniejach telewizyjnych

Niemniej jednak w niniejszej kolekcji brakuje transkrypcji z tych wywiadów, nie zachowały się również ich nagrania.


W skład kolekcji wchodzi również plik z dyspozycjami dla badaczy.

 

Zestawienie

L.p.
sygnatura
pseudonim rozmówcy po anonimizacji
Osoba realizująca wywiad
Data realizacji wywiadu
Nośnik oryginalny
Krótki opis (max 100 słów)
Słowa kluczowe (max 5)
Długość transkrypcji (bez karty tytułowej, karty rodziny, opisu sytuacji...
Opis sytuacji wywiadu - liczba stron (sporządzany dla rodziny, nie...
Karta rodziny - objętość (uwaga: jedna karta dot. jednej rodziny, nie...
Uwagi od zgłaszającego zbiór
1
PSZP_A_1
H.F.
M.L., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówczyni, ur. 1954 r., w chwili realizacji wywiadu jest właścicielką...
awans, kariera, rodzina, przedsiębiorczość
25
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
2
PSZP_A_2
C.F., mąż H.F.
M.L., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Wywiad zrealizowany z mężem rozmówczyni z wywiadu PSZP_A_1. Mężczyzna...
awans, przedsiębiorczość, kariera w PRL, praca
33
brak
przy wywiadzie PSZP_A_1
brak.
3
PSZP_B_1
A.
M.L., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca urodził się w 1950 r., posiada wykształcenie średnie zawodowe. W...
przedsiębiorczość, praca, zdrowie, rodzina
28
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
4
PSZP_C_1
W.B.
M.L., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca, ur. w 1947 r., w chwili wywiadu jest prezesem spółdzielni...
rolnictwo, rodzina, społeczność lokalna, praca
43
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak ostatnich stron wywiadu.
5
PSZP_C_2
G.B, żona W.B.
M.L., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Wywiad zrealizowany z żoną rozmówcy z wywiadu PSZP_C_1, urodzoną w 1947 r....
rodzina, dom, praca, nauka
25
brak
przy wywiadzie PSZP_C_1
brak.
6
PSZP_D_1
A.P.
W.Z., mężczyzna
09-23-99
wydruk transkrypcji
Wywiad opatrzony tytułem: Proletariusz - dobrze opłacony. Rozmowa...
awans, kariera, inteligencja
91
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
7
PSZP_E_1
mąż E. z B.
Z., płeć nieznana
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca jest mężem badanej z wywiadu PSZP_E_2. W chwili realizacji...
awans, praca, rodzina
23
brak
przy wywiadzie PSZP_E_2
brak.
8
PSZP_E_2
E. z B.
Z., płeć nieznana
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówczyni to kobieta urodzona w 1946 r., żona rozmówcy z wywiadu...
kariera w PRL, awans społeczno-materialny, rodzina
16
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
dokończenie wywiadu (1 zdanie) na pierwszej stronie wywiadu PSZP_E_1.
9
PSZP_F_1
S.
J.M., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca jest reprezentantem młodszego pokolenia badanych, urodził się w...
inteligencja, kariera, ambicje, praca, sukces
57
2
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
10
PSZP_F_2
A. żona S
J.M., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówczyni jest żoną badanego z wywiadu PSZP_F_1. W chwili realizacji...
wiedza, nauka, rodzina
27
brak
przy wywiadzie PSZP_F_1
brak.
11
PSZP_G_1
W.T.
H.P., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca pochodzi z biednej wielodzietnej nadbużańskiej rodziny. Opowiada...
awans społeczny, nauka, przedsiębiorczość, rodzina
38
brak
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
12
PSZP_H_1
R.
K.W., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca jest inżynierem lotnictwa, zatrudnionym w ministerstwie. Istotnym...
praca, inteligencja, konsumpcja
8
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
13
PSZP_I_1
M.B.
K.W., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca pochodzi z rodziny prawniczej, sam również uzyskał wykształcenie...
inteligencja, rodzina, wykształcenie
15
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
14
PSZP_J_1
A.W.
A.K., mężczyzna
brak danych
wydruk transkrypcji
Wywiad zrealizowany z kobietą, ur. w 1970 r., która jest gospodynią...
dom, rodzina, dzieci,
39
3
tabela: imiona, rok urodzenia, wykształcenie, zawód wykonywany
brak.
15
PSZP_J_2
P.W., mąż A.W.
A.K., mężczyzna
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca, ur. w 1967 r. jest mężem badanej z wywiadu PSZP_J_1. Opowiada o...
praca, przedsiębiorczość, awans
56
brak
przy wywiadzie PSZP_J_1
brak strony nr 16 z drugiej części wywiadu (w numeracji ciągłej: pomiędzy...
16
PSZP_K_1
anonimizacja danych
M., kobieta
07-05-99
wydruk transkrypcji
Rozmówca, ur. w 1967 r. jest dyrektorem działu marketingu i badań w spółce...
inteligencja, praca, kariera, rodzina,
57
2
tabela: imiona, rok urodzenia, wykształcenie, zawód wykonywany
brak.
17
PSZP_L_1
anonimizacja danych
W.Z., mężczyzna
12-08-99
wydruk transkrypcji
Wywiad zatytułowany przez realizatora: „Notar” – Homo novus. Rozmówca...
kariera, praca, ambicje, podróże
89
2
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
18
PSZP_LL_1
anonimizacja danych
M.D., kobieta
listopad-grudzień 1999 (z kontekstu)
wydruk transkrypcji
Rozmówca jest muzykiem, kompozytorem muzyki rozrywkowej. Opowiada o...
sukces, kariera w PRL, przedsiębiorczość, praca
53
2
brak
na ostatniej stronie wywiadu PZSP_LL_1 prośba od badaczki terenowej dot....
19
PSZP_M_1
S.
W.Z., mężczyzna
11-11-99
wydruk transkrypcji
Wywiad zrealizowany z, urodzonym w 1965 r. przedsiębiorcą pogrzebowym,...
praca, przedsiębiorczość, rodzina, patriotyzm
56
2
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
20
PSZP_N_1
B.P.
E.T., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówczyni, urodzona w 1948 r. jest dyrektorem ds. organizacyjnych i...
inteligencja, kariera, praca, konsumpcja
25
2
spis: imiona, rok urodzenia, wykształcenie, zawód wykonywany
brak.
21
PSZP_N_2
W.F., mąż B.P.
E.T., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca, urodzony w 1920 r. jest mężem badanej z wywiadu PSZP_N_1. Jest...
historia, patriotyzm, wojna
11
brak
przy wywiadzie PSZP_N_1
brak.
22
PSZP_O_1
J.L.
J.M., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca, urodzony w 1965 r., jest z wykształcenia literaturoznawcą,...
historia, praca, sukces, ambicje
78
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brakuje końca opisu sytuacji wywiadu.
23
PSZP_P_1
R.M.
J.M., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Wywiad zrealizowany z mężczyzną urodzonym w 1969 r., wykształcenie wyższe,...
awans, praca, ambicje, rodzina
46
2
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
w wywiadzie brakuje stron 21, 27, 35.
24
PSZP_R_1
brak danych
R.W., mężczyzna
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca urodził się w 1959 r., mieszka z rodziną (żona i piątka dzieci)...
rolnictwo, awans, praca, rodzina
63
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia, zawód
brak.
25
PSZP_S_1
P.
K.W., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca, ur. w 1968 r. pochodzi z rodziny o inteligenckich korzeniach. Od...
inteligencja, harcerstwo, przedsiębiorczość, rodzina, podróże
16
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
26
PSZP_S_2
A. żona P.
K.W., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Żona rozmówcy z wywiadu PSZP_S_1, Z urodzona w 1971 r., zawodu i...
praca, rodzina, harcerstwo, polityka
12
brak
przy wywiadzie PSZP_S_1
brak.
27
PSZP_T_1
M.
Z., płeć nieznana
brak danych
wydruk transkrypcji
Wywiad zrealizowany z kobietą urodzoną w 1952 r. W momencie realizacji...
inteligencja, zdrowie, praca, zdrowie
31
1
spis: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia, zawód
brakuje ostatnich stron wywiadu.
28
PSZP_U_1
D.
K.W., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówczyni to kobieta urodzona w 1947 r., z wykształceniem wyższym, w...
przedsiębiorczość, rodzina, inteligencja
14
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak karty tytułowej wywiadu.
29
PSZP_V_1
anonimizacja danych
E.T., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca urodził się w 1963 r., ma wyższe wykształcenie, pracuje jako...
inteligencja, praca, kariera, konsumpcja
23
1
tabela: imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
30
PSZP_V_2
J.T., żona rozmówcy z wywiadu PSZP_V1, córka B.P.
E.T., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Wywiad z żoną rozmówcy z wywiadu PSZP_V_1 oraz córką rozmówczyni z wywiadu...
dom, dzieci, rodzina
26
brak
przy wywiadzie PSZP_CV_1
brak.
31
PSZP_W_1
I.W.
E.T., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Wywiad z kobietą, która w chwili jego realizacji ma 52 lata. Posiada...
awans społeczno-materialny, kariera w PRL
32
1
dane społ-dem rozmówczyni
brak.
32
PSZP_X_1
S.G.
E.T., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Rozmówca urodził się w 1959 r., ma wykształcenie średnie techniczne....
kariera, awans materialny, przedsiębiorczość
40
2
spis imiona członków rodziny, stopień pokrewieństwa, rok urodzenia,...
brak.
33
PSZP_X_2
A.G., żona S.G.
E.T., kobieta
brak danych
wydruk transkrypcji
Kobieta jest żoną rozmówcy z wywiadu PSZP_X_1, matką dwójki dzieci....
rodzina, dzieci, samodzielność
26
brak
przy wywiadzie PSZP_X_1
brak.
34
PSZP_Y_1
M.W.
M.D., kobieta
11-04-99
wydruk transkrypcji
Rozmówca, ur. w 1969 r. jest dziennikarzem radiowym. W wywiadzie krótko...
inteligencja, historia, kariera, praca,
22
brak
3 linijki tekstu, spisani członkowie rodziny, daty urodzenia,...
na końcu wywiadu początek wywiadu następnego, tj. PSZP_Z_1,2. Opis...
35
PSZP_Z_1_2
anonimizacja danych
M.D., kobieta
11-10-99
wydruk transkrypcji
Wywiad zrealizowany z małżeństwem zawodowo związanym z kinematografią....
kariera artystyczna w PRL, autorytet, praca, przedsiębiorczość, jakość życia
27
2
brak
na początku wywiadu informacja od badacza terenowego nt. badanych PSZP_Y_1...

Bibliografia

Palska Hanna. 2002. Bieda i dostatek. O nowych stylach życia w Polsce końca lat dziewięćdziesiątych. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Palska Hanna. 2005. O potrzebie ochrony danych jakościowych. Z doświadczeń socjologa-humanisty. “ASK”, nr 14: 7-17.

Palska Hanna. 2007. Trwałość i zmiana stylów życia. W: Andrzej Kojder (red.). Jedna Polska? Dawne i nowe zróżnicowania społeczne. Kraków: Wydawnictwo WAM, Polska Akademia Nauk.

Palska Hanna. 2008. Między etosem inteligenckim a etosem klasy średniej? Styl życia i system wartości polskiej warstwy wykształconej w okresie transformacji systemowej. W: Henryk Domański (red.). Inteligencja w Polsce. Specjaliści, twórcy, klerkowie, klasa średnia. Warszawa: Wydawnictwo IFIS PAN, s. 325–361.

Palska Hanna. 2009. Dawne i obecne badania nad stylami życia. Analiza dwu przypadków. W: Gliński Piotr i Artur Kościański (red.). Socjologia – Style życia – Społeczeństwo obywatelskie – Studia nad przyszłością – i Siciński. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, s. 121-134.

Palska Hanna. 2009. Badania nad stylami życia. Z przeszłych i obecnych badań terenowych. W: Małgorzata Bogunia – Borowska (red.). Barwy codzienności. Analiza socjologiczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, s.143-155.

Palska Hanna. 2009. „Casting off the coat of Konrad": Polish intelligentsia in the era of system transformation. Studies in East European Thought: Volume 61, Issue 4 (2009), Page 249-269. DOI 10.1007/s11212-009-9090-2

 

Bibliografia z pewnością nie jest listą skończoną, użytkowników prosimy o zgłaszanie brakujących pozycji.

Powrót