Katalog

Historia biedy – dwa studia przypadku (badanie Katarzyny Korzeniewskiej z lat 1999–2000)

Zbiór zawiera transkrypcje 32 wywiadów, przeprowadzonych w latach 1999–2000 w ramach projektu „Historia biedy – dwa studia przypadku” (grant KBN nr 00117), zrealizowanego w IFiS PAN pod kierunkiem mgr Katarzyny Korzeniewskiej. Celem projektu było zbadanie problemu ubóstwa w dwóch wiejskich społecznościach lokalnych. Zakładano wykorzystanie wyników w celach porównawczych – zespół współpracował z badaczami z innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej, którzy pod kierunkiem prof. Ivana Szeleny’ego analizowali problem ubóstwa w okresie transformacji.

Do badania wybrano miejscowość popegeerowską położoną w północno-wschodniej Polsce (w publikacjach i w zanonimizowanych materiałach nosi ona nazwę „Owczary”). Aby poszerzyć kontekst, zbadano dodatkowo pobliską tradycyjną wieś rolniczą (zmieniona nazwa: „Kościelec”). Z tych wsi pochodzą materiały udostępniane w ADJ. Jako drugi zbadano przypadek biedy wśród mniejszości etnicznej – we wsi polsko-romskiej na Spiszu; materiały z tej części badania nie zachowały się.

Badanie w wybranych miejscowościach północno-wschodniej Polski przebiegało dwuetapowo. Najpierw badacze pozyskiwali informacje o badanej społeczności od miejscowych ekspertów – osób, które z racji swego zawodu lub pozycji społecznej znały dobrze lokalne problemy. W drugim etapie przeprowadzono 22 wywiady z przedstawicielami 14 rodzin doświadczających ubóstwa. W celach porównawczych zbadano dodatkowo 3 rodziny uchodzące w społeczności za zamożne. Ze zgromadzonych materiałów zachowały się nagrania bądź (rzadziej) transkrypcje 32 wywiadów. Transkrypcje odnaleziono tylko dwie (wyw. 17 i 32), dlatego pozostałe wywiady zostały przepisane współcześnie na zlecenie ADJ przez firmę e-transkrypcje.pl – Marta Karp.

Wywiady prowadzono w oparciu o scenariusze (udostępnione w ADJ). Osoby doświadczające ubóstwa pytano m.in. o: (a) wspomnienia z domu rodzinnego, początki samodzielnego życia, pracę zawodową, historię rodziny; (b) porównanie własnego dzieciństwa z dzieciństwem dzieci rozmówców, ocenę swoich osiągnięć na tle osiągnięć rodzeństwa, najważniejsze potrzeby i plany na przyszłość, (c) funkcjonowanie miejscowej społeczności i więzi, jakie łączą z nią badane rodziny, oraz rolę tych więzi w wyborze strategii radzenia sobie z ubóstwem.

W zamierzeniu dla każdej badanej rodziny miała być wypełniana „Karta rodziny” – narzędzie przejęte bez zmian z wcześniejszego badania prof. Elżbiety Tarkowskiej. W ADJ udostępniamy jej wzór, gdyż wypełnione karty nie zachowały się. Stosowano także techniki obserwacyjne, jednak notatki z tych obserwacji również zaginęły. Udostępniamy natomiast fragment raportu z projektu zawierający opis narzędzi badawczych i przebiegu badań. 

Zestawienie

Sygnatura
Pseudonim rozmówcy
Osoba prowadząca wywiad
Data nagrania wywiadu
Długość wywiadu [godz:min:sek]
Nośnik oryginalny
Krótki opis (max 100 słów)
Słowa kluczowe (max 5)
Materiały dodatkowe
Uwagi
HB_01
Iwona Kowalska
Katarzyna Korzeniewska
20.08.1999
1:00:23
kaseta
Wywiad z osobą z najstarszego pokolenia w rodzinie zamożnej, mieszkanką...
życie codzienne, wieś tradycyjna, rodzina zamożna, osoba starsza
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 18 stron)
HB_02
Anna Piotrowska, córka p. Iwony Kowalskiej
Katarzyna Korzeniewska
21.08.1999
1:23:03
kaseta
Wywiad z przedstawicielką średniego pokolenia rodziny zamożnej (ur. w 1954...
życie codzienne, wieś tradycyjna, historia rodziny, rodzina zamożna
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 23 strony)
HB_03
Adam Masłowski
Katarzyna Korzeniewska
22.07.2000
1:10:14
kaseta
Wywiad z mężczyzną ze średniego pokolenia, właścicielem sklepu, który...
życie codzienne, wieś tradycyjna, historia rodziny, przedsiębiorca
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 26 stron)
HB_04
Krystyna Masłowska, matka p. Adama Masłowskiego
Katarzyna Korzeniewska
22.07.2000, 24.07.2000
1:34:14
kaseta
Wywiad z osobą starszą, matką rozmówcy, który prowadzi sklep i jest...
życie codzienne, wieś, historia rodziny, zaradność kobiet
brak
Rozmowa nagrana w trzech częściach. Forma udostępnienia wywiadu:...
HB_05
Jacek Malinowski
Katarzyna Korzeniewska
20.09.2000
0:43:03
kaseta
Wywiad z osobą ur. w 1954 r., mężczyzną, który był drugim z 7 dzieci w...
życie codzienne, wieś, rodzina biedna, rodzina chłopska
brak
W trakcie wywiadu włącza się do rozmowy drugi badacz (pani profesor). Jest...
HB_06
Justyna Malinowska, żona p. Jacka Malinowskiego
Robert Zydel
21.07.2000
0:41:42
kaseta
Wywiad z kobietą urodzoną w 1953 roku. W młodości pracowała w barze, gdzie...
życie codzienne, wieś, historia rodziny, bezrobocie
brak
W trakcie wywiadu dołącza się małżonek rozmówczyni. Forma udostępnienia...
HB_07
Monika Ostrowska
Joanna Jastrzębska-Szklarska
23.07.2000
1:22:39
kaseta
Wywiad z kobietą (ur. w 1959 r.), najstarszą z 9 dzieci w rodzinie. W roku...
życie codzienne, wieś, historia rodziny, bieda, choroba
brak
Podczas wywiadu obecne jest dziecko rozmówczyni, które ciągle domaga się...
HB_08
Róża Turowska, kierowniczka OPS
kobieta
19.08.1999
2:15:33
kaseta
Wywiad z kierowniczką Ośrodka Pomocy Społecznej. Opowiada ona o...
pomoc społeczna, bieda, bezrobocie, pracownik socjalny, klient pomocy...
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 30 stron)
HB_09
ksiądz Mateusz Rudnicki
kobieta
17.08.1999
0:21:09
kaseta
Wywiad z księdzem. Rozmówca ma 50 lat. Opowiada o parafianach, ich...
Kościół, bieda, pomoc, parafianie, alkoholizm
brak
Brak początku nagrania. Z rozmowy wynika, że wywiad trwa już godzinę....
HB_10
Maria Wielka i Janina Szlachetna (kierowniczka i pracownica OPS)
kobieta
brak informacji, prawdopodobnie 1999
1:28:40
kaseta
Wywiad z pracownicami Ośrodka Pomocy Społecznej. Na początku wywiadu...
pomoc społeczna, wywiad środowiskowy, ubóstwo, bezrobocie, alkoholizm
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 33 strony)
HB_11
Stefan Sypniewski
Robert Zydel
22.07.2000
0:33:48
kaseta
Wywiad z mężczyzną pochodzącym z wielodzietnej rodziny. Jego ojciec...
PGR, zmiana, ubóstwo, życie codzienne
brak
Wiele pustych miejsc w transkrypcji, co utrudnia zrozumienie. Forma...
HB_12
Lidia Sypniewska
Joanna Jastrzębska-Szklarska
22.07.2000
1:27:00
kaseta
Rozmówczyni opisuje swoją historię życia od młodości do czasów obecnych,...
PGR, ubóstwo, stosunki sąsiedzkie i rodzinne, warunki życia, zmiana
brak
Przez większość czasu obecna jest córka badanej, czasem badacz czy osoba...
HB_13
Małgorzata Musiał (pielęgniarka środowiskowa)
Katarzyna Korzeniewska
18.07.2000
0:46:00
kaseta
Wywiad z pielęgniarką środowiskową i szkolną. Badana przedstawia swoje...
choroby, higiena, zmiana pokoleniowa, dostęp do opieki zdrowotnej, reforma...
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 17 stron)
HB_14
Jolanta Zaryska
Robert Zydel
22.08.2000
0:29:00
kaseta
Rozmówczyni odziedziczyła po rodzicach gospodarstwo, a gdy podupadło ono w...
zmiana, ubóstwo, wieś, gospodarstwo rolne, życie codzienne
brak
Przy wywiadzie obecne są córki badanej, ale nie biorą aktywnego udziału....
HB_15
Jerzy Sosnowski (sklepikarz)
Joanna Jastrzębska-Szklarska
09.09.2000
0:43:57
kaseta
Wywiad z mężczyzną, prowadzącym sklep w Owczarach [nazwa zmieniona]....
życie codzienne, preferencje zakupowe, sezonowość sprzedaży, ciężka praca,...
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 20 stron)
HB_16
Ilona Chrzanowska (kierowniczka sklepu samoobsługowego)
Katarzyna Korzeniewska
22.07.2000
0:45:03
kaseta
Wywiad z kierowniczką sklepu Spółdzielni Gminnej w Kościelcu [nazwa...
wieś, powody ubóstwa, praca w sklepie, zamożność, ubóstwo
brak
Osoba badana ma dużo spostrzeżeń na temat społeczności, w której żyje....
HB_17
Julia Dałecka (dyrektor szkoły)
Joanna Jastrzębska-Szklarska
20.08.1999
1:25:42
kaseta
Rozmówczyni od ponad 20 lat pracuje w szkole, od 7 jest dyrektorem szkoły...
wieś, szkoła, dzieci, wychowanie, aspiracje
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 19 stron). Jest to...
HB_18
Mirosława Cieślak (właścicielka sklepu z odzieżą używaną)
kobieta
brak informacji, 1999 lub 2000
0:12:12
kaseta
Wywiad z kobietą, która od kilku miesięcy prowadzi sklep z odzieżą używaną...
wieś, bieda, prywatny biznes, działalność gospodarcza
brak
Wywiad dużo krótszy od pozostałych, nie porusza wszystkich kwestii...
HB_19
Elżbieta Janiak
Elżbieta Tarkowska
19.07.2000
1:18:02
kaseta
Wywiad z kobietą pochodzącą z wielodzietnej rodziny rolniczej, matką...
wieś, bieda, PGR, prace dorywcze, życie codzienne
brak
W rozmowie uczestniczy przede wszystkim pani Janiak, czasem odpowiada mąż...
HB_20
Marek i Ewa Szafrańscy (starsze pokolenie)
Agnieszka Kościańska
21.08.2000
0:48:42
kaseta
Rozmówca – mężczyzna pochodzi z rodziny rolniczej. Mówi, że nie ukończył...
wieś, bieda, PGR, zmiana, życie codzienne
brak
Rozmówczyni wypowiada się niechętnie, ma obawy przed nagrywaniem. Forma...
HB_21
Renata Snopek
Agnieszka Kościańska
22.08.2000
0:38:54
kaseta
Osoba badana pochodzi z rodziny rolniczej. Rodzice pracowali też w...
wieś, bieda, PGR, zmiana, życie codzienne
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 22 strony)
HB_22
Barbara Walewska (sołtys)
Agnieszka Kościańska
21.08.2000
1:17:38
kaseta
Wywiad z sołtyską. Rozmówczyni przed wojną mieszkała przy granicy z...
problemy rolników, zmiana, sołtys, rada gminy, życie „za komuny”
brak
W trakcie rozmowy przyszedł syn i przejął częściowo inicjatywę. Forma...
HB_23
Jan Siedlecki
Robert Zydel
20.07.2000
1:22:12 (spisana część 1:02:51)
kaseta
Wywiad z mężczyzną wywodzącym się z rodziny rolniczej, który przez blisko...
bieda, pomoc, życie „za komuny”, życie codzienne
brak
Część wywiadu nie została spisana ze względu na niską jakość nagrania....
HB_24
Maria Danielewska
Katarzyna Korzeniewska
01.07.2000
1:03:35
kaseta
Osoba badana pochodzi z wielodzietnej rodziny. Jej ojciec pracował w...
pomoc, bieda, samotna matka, zaradność, życie codzienne
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 40 stron)
HB_25
Zofia Zielecka (sołtys)
Elżbieta Tarkowska
20.07.2000
0:48:52
kaseta
Wywiad z sołtyską ze wsi S. Osoba badana ukończyła szkołę podstawową i...
pomoc, zamożność, bieda, zmiana, życie codzienne
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 30 stron)
HB_26
Jerzy Czarnecki
Robert Zydel
21.07.2000
1:01:31
kaseta
Wywiad z mężczyzną, który pracował 7 lat w PGR-ze jako pracownik fizyczny....
bieda, PGR, polityka, opieka społeczna, życie codzienne
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 21 stron)
HB_27
Janina Czarnecka, żona p. Jerzego Czarneckiego
Joanna Jastrzębska-Szklarska
21.07.2000
1:52:38
kaseta
Osoba badana pochodzi z rodziny biednej. Rodzice po ślubie znaleźli pracę...
zaradność, ubóstwo, pomoc, szacunek, pomoc lekarska
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 48 stron)
HB_28
Alicja Zawadzka
Joanna Jastrzębska-Szklarska
19.07.2000
2:00:41
kaseta
Wywiad z kobietą pochodzącą z wielodzietnej rodziny rolniczej. Jej ojciec...
wieś popegeerowska, pomoc społeczna, rodzina wielodzietna, zaradność,...
brak
Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik PDF, 63 strony)
HB_29
Andrzej Zawadzki, mąż p. Alicji Zawadzkiej
Robert Zydel
19.07.2000
0:52:12
kaseta
Wywiad z mężczyzną pochodzącym z rodziny rolniczej. Jego rodzicie mieli...
PGR, zmiana, rodzina rolnicza, rodzina wielodzietna
brak
Braki w transkrypcji, nie wszystko jest zrozumiałe. Wywiad urywa się w...
HB_30
Alicja Wołoska
Robert Zydel
24.07.2000
0:32:26
kaseta
Wywiad z kobietą pochodzącą z wielodzietnej rodziny. Jej rodzice mieli w...
PGR, ubóstwo, zmiana, pomoc społeczna
brak
Wiele pustych miejsc w transkrypcji. Forma udostępnienia wywiadu:...
HB_31
Krzysztof Pierzakowski
Robert Zydel
24.07.2000
0:43:31
kaseta
Wywiad z mężczyzną wychowanym jako przybrane dziecko w rodzinie rolniczej....
radny, ubóstwo, gospodarka, działalność społeczna, zaradność
brak
Obecni są ojciec i żona badanego, biorą udział w rozmowie. Forma...
HB_32
Piotr Jabłonowski (wójt)
kobiety (co najmniej dwie)
brak informacji, prawdopodobnie 1999
brak informacji
kaseta
Wywiad z mężczyzną będącym od 5 lat wójtem Kościelca [nazwa zmieniona]....
wójt, rolnictwo, PGR, bezrobocie, infrastruktura
brak
Brak nagrania wywiadu. Forma udostępnienia wywiadu: transkrypcja (plik...

Bibliografia

Korzeniewska, Katarzyna, Elżbieta Tarkowska (red). 2002. Lata tłuste, lata chude... : spojrzenia na biedę w społecznościach lokalnych. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.
Tarkowska, Elżbieta, Katarzyna Korzeniewska. 2002. Młodzież z byłych PGR-ów: raport z badań. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.
Tarkowska, Elzbieta. 2002. „Intra-household gender inequality: hidden dimensions of poverty among Polish women.” Communist and Post-Communist Studies 35(4): 411–432.
Jastrzebska-Szklarska, Joanna. 2002. „’She has done me no work’: language and power asymmetry in impoverished families in Poland.” Communist and Post-Communist Studies 35(4): 433–456.

Wzór cytowania zbioru:

Korzeniewska, Katarzyna. 2018. Historia biedy – dwa studia przypadku: kolekcja wywiadów. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.

Powrót